Wstęp do gry

Interpunkcja zajmuje się wyjaśnianiem i zasadami stosowania znaków przestankowych. Jest ich wiele: kropki, przecinki, wykrzykniki, pytajniki, dwukropki, średniki, cudzysłowy, nawiasy, myślniki i wielokropki. Sen z powiek spędza nam jednak głównie przecinek, ponieważ generalnie mimo uczenia się, nie wiemy, gdzie go stawiać?

Zobacz i wypróbuj “Przecinki – ćwiczenia z lekturami”. Szybko odkryjesz, że „nie taki diabeł straszny, jak go malują”. Stawiania przecinków można się nauczyć w praktyce.

Zapamiętaj i zastosuj na początek dwie zasady:

• w zdaniu pojedynczym, z jednym orzeczeniem (czasownik – czynność…), przecinek służy do wyliczeń typu: „Zjadłem na śniadanie kanapkę z masłem, szynką, sałatą.”
• W zdaniach złożonych (dwa orzeczenia) i wielokrotnie złożonych (powyżej dwóch orzeczeń) przecinek musi oddzielić jedno zdanie od drugiego i kolejnego. Kieruj się matematyczną intuicją, licząc orzeczenia, a jeśli znasz już termin „grupa orzeczenia”, to po prostu ją czy je obserwuj. Zobacz zdanie np.: „Jechałem rowerem przez park, który był pusty, nie widziałem tam ani jednego człowieka, nawet żaden kot czy pies tym razem się nie pojawił.” – widać tutaj kilka czynności: „Jechałem”, „byłem (zmęczony – orzecznik)”, był (pusty – orzecznik), widziałem, pojawił (się). Zatem odkrywamy tu pięć orzeczeń (czasowników – czynności) i one muszą być rozdzielone przecinkami.

Jak działa “Przecinki – ćwiczenia z lekturami”?

Do wyboru masz wiele fragmentów lektur. Po wybraniu program losowo poda tekst, ale zanim to zrobi – ukryje przecinki. Na początku ćwiczenia zostaniesz poinformowany, ile ich „zasłonił”. Ćwicz i nie martw się, czyli klikaj wyrazy, po których powinny pojawiać się przecinki.

W każdej chwili możesz skończyć grę, wciskając przycisk: „Zakończ i poznaj wynik”. Gdy zaznaczysz zgodną z komunikatem wskazanym na początku liczbę ukrytych błędów, program pokaże wynik, ocenę i komentarz. Ale możesz też zobaczyć komunikat, tzw. alarm. Pojawi się, gdy z wskazanych np. 14 błędów zaznaczysz 10 czy 15.

Jak unikać błędów?

Błędy mogą się pojawiać nawet wówczas, gdy trzymasz się zasad. Analizowane na lekcjach utwory literackie bowiem:

• Pochodzą z różnych epok, a zasady pisowni i drukowania, redagowania tekstów podlegają modzie językowej i zmianom formalnym.
• Pisarze mogą mieć swój indywidualny styl, stosować nadmiernie wtrącenia, (nad)używać zdań wielokrotnie złożonych lub manierą stylistyczną.

Twoim zadaniem jednak nie jest ocena języka tekstu, ale poszukiwanie czasowników, czyli identyfikacja orzeczeń tworzących zdania. Koniecznie skup się na nich właśnie, bo wtrącenia, wyliczenia rozpoznasz bardzo szybko. Jeśli nie będziesz zadowolony z siebie, wykonaj ćwiczenie ponownie, zmień je na inny tekst z tej samej lektury lub zmień lekturę. Wykazując cierpliwość, poznasz nawyki autora, a to pomoże.

Przygotuj się więc na małe turbulencje i zaskoczenia, ale nie poddawaj się. Wczuwaj się w tekst, smakuj świat przedstawiony i żyj jego treścią. Rozbieraj ciągi wyrazów na logiczne całości i oddzielaj je przecinkami. Ta praca dyscyplinuje i uczy pokory, daje też wiarę w siebie.

Odnośnie zasad znanych ze szkolnych lekcji i powtarzanych do znudzenia: one mogą do konkretnych miejsc “nie pasować”. Dla przykładu zobacz zdania z imiesłowami, dla porównania. Dwa przykłady:

1. Ujrzawszy na stacji pociąg gotowy do odjazdu, pasażer wybiegł ze stacji i szybko wskoczył do wagonu?
2. Kładąc na wagę towar, klientka liczyła ilość butelek, paczek makaronu i ciastek, a jednocześnie zastanawiała się, czy ma w portfelu dość pieniędzy na te zakupy?

Zwróć uwagę na rolę wyrazów: „Ujrzawszy” i „Kładąc”. Pierwszy to imiesłów przysłówkowy uprzedni od dawna traktowany w zdaniach jako orzeczenie i oddzielany przecinkiem (wraz z jego grupą wyrazów). Natomiast „Kładąc” to przykład imiesłowu przysłówkowego współczesnego dopiero od niedawna traktowanego jako zdaniotwórczy i oddzielany…

Praca w szkole

Podczas lekcji nauczyciel może zaprosić wszystkich do wspólnych ćwiczeń. Wybierze tekst, poziom trudności, załaduje ćwiczenie i włączy funkcję multiplayera. Uzyska w ten sposób tytuł „Trener” i KOD pokoju, zapisze go na tablicy lub poda głośno i wszyscy dołączą do ćwiczenia. On też zadecyduje, patrząc na wyniki, zakończone prace i oceny grupy wyświetlą się tylko jemu, czy zakończyć ćwiczenie? Będzie mógł ten sam tekst wysłać ponownie do uczniów i ponownego ćwiczenia, jeśli uzna, że nie wyszło najlepiej?

Podczas zajęć nauczyciel może podzielić klasę na kilkuosobowe grupy i wyznaczyć w nich liderów. To wskazani trenerzy wówczas wybiorą wskazaną przez nauczyciela lekturę i poziom trudności, pobiorą tekst i założą pokój. Po podaniu innym z grupy KODu, prześlą do wszystkich ćwiczenie. Grupy nie mogą liczyć na ten sam tekst do ćwiczeń. Kilku trenerów dostanie różne fragmenty lektury.

Kartkówki lub sprawdziany

Czas ćwiczenia indywidualnego podczas zajęć zależy od nauczyciela. Może dać uczniom nawet całą lekcję na praktyczne poznanie jakości zadań. Można też zastosować ćwiczenia do oceny postępów uczniów. Służą do tego tryby egzaminów. Wyniki procentowe wyświetlane trenerowi można rzecz jasna dostosować do ocen każdej szkoły.

Po co ćwiczyć?

Warto znać swój język i go rozwijać, w sposób praktyczny doświadczając procesów, jakie w nim zachodzą. To uczy szacunku do dorobku całej kultury polskiej i nie tylko. Ćwiczenia z tekstami lektur mają wiele zalet:

1. Uczą patrzeć na lekturę, jak na tekst niemal użytkowy, więc bliski uczniowi, podległy tym samym rygorom językowym, jakie są stosowane wobec wypowiedzi uczniów.
2. Wprowadzają w świat przedstawiony dzieł literackich oznaczonych najwyższym stopniem wartości dla polskiej i światowej kultury, których omawianiem zajmą się lub już zajmowali podczas zajęć.
3. Mają ideową wartość dodaną i nie są sztucznym tworem powstałym do testowania i oceniania umiejętności praktycznych uczniów. Z tego powodu łatwiej się z nimi „zaprzyjaźnić” i dostrzec ich pożyteczną gramatyczną stronę.

Najważniejszym celem ćwiczeń jest nabieranie zdolności i umiejętności do tego, aby zrozumieć zasady interpunkcji i radzić sobie z nimi wszędzie, i… zawsze. Jeśli więc poświęcisz grze trochę czasu, żadne zadanie związane z interpunkcją już nigdy nie będzie straszne.

Pochodzenie fragmentów tekstów do ćwiczeń:

1. Wolne lektury -> wolnelektury.pl
2. Wikiźródła -> pl.wikisource.org

Powodzenia i zadowolenia z gry!